Kapliczki, krzyże i figury przydrożne
Chrystus Frasobliwy










Strona główna



Statua Matki Boskiej z Dzieciątkiem przed kościołem św. Maurycego we Wrocławiu

W 1727 r. została ustawiona przed kościołem św. Maurycego na Przedmieściu Oławskim statua Najświętszej Marii Panny z Dzieciątkiem. Figura  wieńczyła proces barokowych zmian XIII-wiecznego kościoła zakończonych dobudowaniem wieży (1723). II połowa XVII i I połowa XVIII w. to okres szczególny dla pomników Marii w krajach pod panowaniem Habsburgów. Pojawiło się ich wówczas bardzo dużo, często w formie tzw. kolumn maryjnych, w ramach kontrreformacyjnego programu oddziaływania sztuką na wiernych i protestanckich "odszczepieńców". 





Inicjatorem budowy był ówczesny proboszcz parafii Dysmas (Dismas) Tychy (Tichy) (Engelbert, 1935), a wykonawcą Anton Metzke (Engelbert, 1935)(Baruchsen,  1931).  Figura jest średniej klasy późnobarokową rzeźbą, może nawet bardziej interesującą od stojącego kilkanaście metrów obok  św. Jana Nepomucena z 1729 r., który wyszedł z warsztatu Johanna Georga Urbanskyego, prawdopodbnie z udziałem w pracy przy nim, tego uznanego wrocławskiego mistrza.  Jednak tylko poprawne rzemiosło nie zdobyło widocznie uznania u ówczesnych, głównie kościelnych mecenasów i Anton Metzke znany jest wyłącznie z tego dzieła. Należy wspomnieć, że opisywany pomnik  przypisywany był też przez niemieckich historyków sztuki Urbańskiemu (Lutsch, 1866), co wobec całkowitej odmienności stylistycznej, było ewidentną pomyłką (Więcek, 1963).

Rzeźba ustawiona jest na dwuczęściowym masywnym cokole na planie czworokąta (fot. ). Górna część jest uproszczonym i zmniejszonym powtórzeniem dolnej. Naroża obu części ujęte są typowymi dla okresu wolutami (ślimacznicami), w dolnej części ozdobionymi pasami kampanul (fot. 12, 13). Z przodu, w ozdobnym kartuszu, umieszczono łacińską inskrypcję modlitewną (fot. 12). Z tyłu znajduje się chronostych  z zakodowaną chronogramem datą fundacji.
Przód cokołu
AVE
DICTURIS
SIS
O SANCTA VIRGO
PATRONA
ET
MORITURIS
Tył cokołu
PRO LEPIA
BENEDICATVR
VRATISLAVIA
ORNATE
VIRGINA
MARIA

RENOVATUM
MDCCCLIV
MCMXCIV
Wyróżnione litery chronogramu to: L I D I C V V I L V I V I I M I czyli 50+1+500+1+100+5+5+1+50+5+1+V+1+1+1000+1 co daje datę findacji - 1727. Niżej podane są daty renowacji w łacińskim (rzymskim) systemie zapisywania liczb: MDCCCLIV  (1854) i MCMXCIV (1994) (fot. 13).

Ponadnaturalnej wielkości postać Bogarodzicy trzyma prawą ręką Jezusa pod jego prawą nogą, gdy lewa jest spuszczona. Lewą ręką przytrzymuje dziecko, które siedzi dosyć sztywno, udzielając prawą ręką błogosławieństwa, a w lewej trzymając kulę ziemską z krzyżykiem. Obie postaci są w koronach. Płaszcz Marii opada u dołu swobodnym fałdami, spod niego wystają stopy. Przedstawiona frontalnie i z boków grupa ma ciężki, solidny zarys. Twarz Marii to wizerunek poważnej matrony (fot. 3) współgrający z masywną formą całej rzeźby. Płaski tył ożywiony jest przestrzennymi napomknieniami, zagięciami szaty. Całość wykonana jest z piaskowca.

Jak podaje wspomniany wyżej napis, statua była odnawiana w latach 1854 (MDCCCLIV) i 1994 (MCMXCIV). Podczas II wojny światowej kościół i plebania znajdująca się z lewej strony zostały znacznie zniszczone (fot. 9). Uszkodzeniu uległ również pomnik, zwłaszcza cokół i głowa Jezusa. Napraw dokonano w latach 50. XX (fot. 10) (Antkowiak, 1985). Ostatnią renowację w 1994 r. przeprowadziła Jolanta Marosik, wykonawczyni wielu takich prac na Dolnym Śląsku m.in. pomników św. Jana Nepomucena w Kamionnej  na wrocławskich Osobowicach, a także, stojącego w pobliżu opisywanej figury, Nepomuka w murze ogrodzenia kościoła pw. św. Maurycego.

Literatura

  • Antkowiak, Zygmunt.  Pomniki Wrocławia. Wrocław: 1985, s. 24-25
  • Baruchsen, Lydia. Die schlesische Mariensäule : Ursprung, Wesen und Beziehungen zu Verwandten Denkmalgruppen. Breslau: 1931, s. 120.
  • Burak, Marek. Okólska, Halina. Cmentarze dawnego Wrocławia. Wrocław: 2007, s. 64-65.
  • Engelbert, Kurt. Geschichte der Pfarrei St. Mauritius in Breslau. Breslau: 1935, s. 46-47.
  • Lutsch, Hans. Die Kunstdenkmäler der Stadt Breslau. Breslau: 1886, s. 128.
  • Nickel, Walter. Die öffentlichen Denkmäler und Brunnen Breslaus. Breslau: 1938, s. 22-23.
  • Więcek, Adam. Jan Jerzy Urbański : studium o rzeźbie wrocławskiej pierwszej połowy XVIII stulecia. Wrocław: 1963, s. 153.
 stat4u
mejl