Kapliczki, krzyże i figury przydrożne
Chrystus Frasobliwy










Strona główna



Święty Wawrzyniec

Świętych o tym imieniu jest 20 ale mówiąc św. Wawrzyniec mamy właściwie zawsze na myśli
świętego Wawrzyńca z Rymu, z łac. Laurentius - diakona, męczennika z III w.

Według hagiograficznego życiorysu zmarł 10 sierpnia 258 roku, zamęczony na rozżarzonej do czerwoności kracie. Data urodzenia nie jest podawana. Pochodził z Hiszpanii. Po przybyciu do Rzymu został zaufaną osobą i jednym z siedmiu archidiakonów papieża Sykstusa II. Podczas prześladowań Kościoła bronił dóbr przed dekretem cesarza Waleriana (253-260) i w końcu rozdał je ubogim. W konsekwencji zmarł śmiercią męczeńską; Walerian nakazał rozciągnąć go na żelaznych kratach i piec żywcem w ogniu. Wawrzyniec miał mimo tortur powiedzieć: "Widzisz, że ciało moje jest już dosyć przypieczone. Obróć je teraz na drugą stronę!". Św. Leon Wielki daje do tych słów  komentarz: "Jak silny musiał być ogień miłości Chrystusowej, skoro gasił on żar ognia naturalnego!". Wawrzyniec miał być przedtem biczowany knutami z drutu, a potem powieszono go wyrywając członki ze stawów.
św. Wawrzyniec, Dobrojewo
1. Św. Wawrzyniec (XVIII w.), Dobrojewo pow. szamotulski woj. wielkopolskie (fot. 2014)
Św. Wawrzyniec, Kowalew
2. Św. Wawrzyniec (z prawej), rzeźba ludowa z 1860 r. Pawła Brylińskiego na krzyżu w Kowalewie koło Pleszewa woj. wielkopolskie (fot. 2004)
św. Wawrzyniec, Kruszwica
3. Figura św. Wawrzyńca (XVIII w.) w Kruszwicy woj. kujawsko-pomorskie (fot. 2005)
W starożytności i średniowieczu Laurentius był jednym z najpopularniejszych świętych.  Już w I połowie IV wieku  na rzymskim cmentarzu przy Via Tributaria obchodzono jego święto. Cesarz Konstantyn wybudował tam w tym czasie bazylikę poświęconą Wawrzyńcowi, a jego grób stał się najbardziej odwiedzanym przez starożytnych pielgrzymów.  Kult świętego rozszerzył się na cały chrześcijański Zachód i dotarł też na Wschód. W X w.  Niemcy przypisywali Wawrzyńcowi  zwycięstwa nad Madziarami.  Słynny monumentalny zespół pałacowy hiszpańskich władców  - Eskurial  - powstał w miasteczku San Lorenzo (Św. Wawrzyniec) i jest zbudowany w rozplanowaniu mającym przypominać kratę, na której męczono patrona.

Święty Wawrzyniec to patron kucharzy, piekarzy, bibliotekarzy i ubogich. Ma chronić od pożarów i poparzeń a także od chorób reumatycznych. Jego atrybuty to krata (ruszt) oraz palma męczeńska. Przedstawiany jest w dalmatyce (szacie liturgicznej przypisanej diakonowi).

Kult Wawrzyńca wcześnie rozprzestrzenił się też na ziemie polskie. Powstało wiele zwyczajów z nim związanych. Według legendy miał zstępować co piątek z nieba do czyścca by wyzwolić jedną duszę. W dzień św. Wawrzyńca odbywało się święcenie masła, które w ten sposób nabierało właściwości leczniczych dla ludzi i bydła. Na południu Polski, święty uznawany jest za patrona pszczelarzy; w  czasie jego wspomnienia święci się dlatego miód i podarowuje go rodzinie i przyjaciołom. Towarzyszy temu modlitwa: "Przez przyczynę Wawrzyńca męczennika chroń Boże pszczółki od szkodnika”.  W dzień ten krzesano też nowy ogień z iskry, jaka padła z drewna osiki czy olchy przez silne pocieranie. Modlono się przy tym:  "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. Św. Wawrzyńcze przebłogosławiony, tobie oddaję ogień ten sławiony pod najświętszą twoją opiekę" albo: "Tyś jest od ognia szczególna zasłona, ciebie świat wielbi i ma za patrona. Zagaszaj pożary, kto cię z dobrej wiary zawoła". O popularnosći kultu świadczy wiele przysłów, które powstały w związku ze św.. Wawrzyńcem:
  • Gdy na Wawrzyńca orzechy obrodzą - to w ziemie mrozy dogodzą
  • Jak Wawrzyniec burzy, to się za bronami kurzy
  • Gdy na Wawrzyńca słota trzyma, do Gromnicznej lekka zima
  • Wawrzyniec pokazuje, jaka jesień następuje.
Najwięcej kapliczek poświęconych Wawrzyńcowi i jego figur, znajduje się w Wielkopolsce. W niektórych jej okolicach jest praktycznie w każdej miejscowości. Wiąże się to z tym, że traktowany jest w tym regionie jako główny orędownik od pożarów, wyprzedzając w tym zakresie, dominującego w innych polskich krainach - św. Floriana.


 stat4u
mejl