Kapliczki, krzyże i figury przydrożne
Chrystus Frasobliwy










Strona główna


Brogowa kapliczka św. Floriana w Nowym Brzesku

W starej części Nowego Brzeska, małego sennego miasteczka nad Wisłą w pow. proszowickim woj. małopolskie, w części, która kiedyś była centrum i nosi dumną nazwę Stary Rynek, stoi brogowa kapliczka z drewnianą figurą św. Floriana.

Według miejscowego przekazu rzeźba pochodzi z XVIII w. i od tamtych czasów św. Florian chroni drewnianą zabudowę Rynku od pożarów. Została prawdopodobnie ufundowana przez mieszczan zamieszkujących Rynek. Święty przedstawiony jest w klasyczny sposób w stroju rzymskiego legionisty, wylewającego prawą ręką wodę ze skopka na makietę kościoła. W lewej trzyma lancę owiniętą proporcem.
Nowe Brzesko, kapliczka brogowa
1. Kapliczka brogowa ze św. Florianem (fot. 2012)
Nowe Brzesko, św. Florian, XVIII w.
2. Św. Florian  (fot. 2012)
Nowe Brzesko
3. Zabudowa Starego Rynku w Nowym Brzesku (fot. 2012)
Figura była wielokrotnie naprawiana. Zachowała się informacja o renowacji z lat II wojny światowej. Rzeźby często wtedy zdejmowano, chroniąc je przed zniszczeniem przez Niemców. Florian trafił w 1940 r. do warsztatu stolarskiego Ryszarda Staniszewskiego. Okazło się, że jest uszkodzony. Renowacji wymagały zwłaszcza spróchniałe nogi. Przebywająca wówczas w Hebdowie (wsi pod miasteczkiem) malarka Jadwiga Tereszczenko, autorka rysunków z Pawiaka, wykonała model nóg z gliny, a rzeźbiarz ze Starego Rynku, Władysław Kwaśniewski, według tego projektu je wyrzeźbił i przyprawił Świętemu(Król, 2002). W 1945 r. figura została ponownie ustawiona i poświęcona przez ówczesnego proboszcza, księdza Paska. Była też odnawiana w 1979 r. przy okazji renowacji pobliskiego kościoła.

Nie wiadomo, czy św. Florian stoi od początku w kapliczce brogowej, ale jest to prawdopodobne. Ostatni raz kapliczka była odnawiana przez miejscową Ochotniczą Straż Pożarną w 1994 r. Cztery słupy podtrzymujące namiotowy/brogowy dach kryty blachą i zwieńczony metalowym krzyżem stoją teraz na betonowym podłożu. Wcześniej dach był kryty papą, a jeszcze wczęsniej gontem. Całość otacza  drewniany płotek (balustrada). Na lewym przednim słupie wisi sygnaturka (dzwonek) do alarmowania o pożarze.

Święty Florian jest głównym opiekunem centrów małopolskich miasteczek.  Jego figura lub kapliczka znajduje się m.in. na rynkach w miejscowościach: Andrychów, Biecz, Bobowa,  Bodzentyn, Brzesko, Ciężkowice, Czchów, Ćmielów, Denków,  Dębowiec, Dobczyce, Frysztak, Głogów Małopolski, Lipnica Murowana,  Łącko, Muszyna, Myślenice, Narol, Nowy Wiśnicz, Nowy Żmigród, Pacanów, Skała, Wielopole, Włoszczowa, Zakliczyn,  Żabno,  Żywiec. Ta popularność orędownika w czasie pożarów wynika z dużego zagrożenia żywiołem ognia, niegdysiejszej, w dużej mierze drewnianej, zabudowy.  Nie mogło więc zabraknąć wizerunku rzymskiego legionisty na rynku skansenowego  Miasteczka Galicyjskiego w Nowym Sączu. Jest tu replika św. Floriana z Zakliczyna. 

Literatura
  • Król, Dorota. Legendy i obyczaje Ziemi Proszowickiej. Kraków: 2002.
 stat4u
mejl